Republikeinse studenten?

Het is een jaar of drie geleden dat ik door Ouro Preto wandelde en dat me daar een uithangbord opviel met de tekst República Mandala. Ik vroeg me af wat er in het bijbehorende huis kon zijn gevestigd en ik hield het erop dat er een hindoeïstische of boeddhistische sekte bijeenkwam. Maar waarom het república, republiek heette, dat bleef duister.

Het duurde een tijd voordat ik erachter kwam waar dat república op slaat. Een kennis, toentertijd student aan de in Mariana gevestigde geschiedenisfaculteit van de universiteit van Ouro Preto vertelde me dat ze in een república woonde, een studentenhuis! Meteen was ik uit de droom. En vanaf dat moment viel me op dat het in het drukke centrum van Ouro Preto wemelt van de repúblicas. Er zijn straten waar het ene huis na het andere een studentenhuis blijkt te zijn, wat me herinnert aan bijvoorbeeld de Oudekerkstraat in mijn vroegere Utrechtse woonwijk Wittevrouwen.
Waarom heten studentenhuizen (ook hier in Mariana, waar er niet zoveel van zijn) república? Dit hele land is toch een republiek, al sedert 1889?
Ik ging op zoek op internet en ontdekte dat de naam república afkomstig is uit Portugal en in het bijzonder uit de universiteitsstad Coimbra. Dom Dinis, aan het begin van de veertiende eeuw koning van Portugal, vaardigde in 1309 een diploma régio, een soort koninklijk besluit uit, waarbij in Coimbra studentenhuisvesting werd verordonneerd in de vorm van de repúblicas. In die studentenhuizen, waar de bewoners huur betaalden, maakten de studenten zelf de dienst uit. Ik vermoed – maar kon het nergens bevestigd vinden – dat de koning ze daarom republieken liet noemen.

De huidige repúblicas in Ouro Preto en Mariana zijn eigendom van de Federale Universiteit van Ouro Preto (de UFOP) of van bewonersgroepen of rijkere ouders, heb ik begrepen.
Er is in het straatbeeld van Ouro Preto (en in veel mindere mate in Mariana) een grote variatie aan namen en uithangborden te vinden. Vaak zijn het studentikoze namen, zoals uit de foto’s blijkt.
In de carnavalstijd komen veel toeristen naar Ouro Preto. Een aantal repúblicas biedt hen een overnachtingsarrangement aan; een slimme manier om wat inkomsten te verwerven.

Bij de foto’s: Afrodite: uitleg overbodig; Aquarius: het gelijknamige sterrenbeeld; Espigão: grote (koren)aar, (maïs)kolf; Eternamente: voor eeuwig; Gaiola de ouro: gouden kooi; Indignação: verontwaardiging, ergernis; Mandala: kennelijk verwijzend naar de mandala’s uit het hindoeïsme en boeddhisme; Mineiros: de naam van de inwoners van de deelstaat Minas Gerais; Nau sem rumo: schip zonder koers; Ninho do amor: liefdesnest; Pulgatório: verwijzend naar pulga = vlo, huis vol vlooien; Quase normal: bijna normaal; Tabu: taboe; Xeque mate: schaakmat.