Brasil gaat stemmen

Na vijf weken Nederland ben ik terug in Brasil. Blij dat ik weer in dit land mag zijn. Een land dat aanstaande zondag verkiezingen gaat meemaken zoals Nederland die niet kent. De Brazilianen gaan op één dag namelijk verschillende stemmen uitbrengen: ze kiezen een nieuwe president, een nieuwe gouverneur van de deelstaat, senatoren en een estadual, een statenlid, als ik het goed heb begrepen.
De hele wereld kent inmiddels de huidige president: Luiz Inácio Lula da Silva, kortweg: Lula. Deze ex-vakbondsleider werd acht jaar geleden president en na vier jaar werd hij glansrijk herkozen. Ondanks het feit dat ook zijn regering een corruptieaffaire kreeg te verwerken, die bekend werd met het begrip Mensalão. Die term verwees naar een financiële tegemoetkoming die vertegenwoordigers van andere partijen maandelijks kregen als ze voorstellen van de kant van Lula’s partij Partido de Trabalhadores (PT) steunden. Ik herinner me dat ik, toen nog op reis in Brasil, bij mijn zoon in Rio de Janeiro ellenlange TV-uitzendingen zag waarin parlementaire commissies politici over deze zaak ondervroegen. Daarbij werd duidelijk dat Lula’s partij (al of niet met medeweten van de president) zich had bezondigd aan een praktijk die ook tijdens eerdere presidentschappen van andere partijen al gemeengoed was en die deel uitmaakte van de gebruikelijke, in Nederlandse ogen corruptieve politieke gang van zaken in dit Latijnsamerikaanse land.
Lula kan niet meer worden herkozen, want hij heeft zijn grondwettelijke twee termijnen uitgediend. Hij is nu elke dag op TV te zien met aanbevelingen voor Dilma Rousseff, de nieuwe kandidaat van de PT, die deel uitmaakt van Lula’s regering. Dilma gooit hoge ogen; in opiniepeilingen scoort zij steeds omstreeks de vijftig procent, tegenover een kleine veertig procent voor haar tegenstrever José Serra en een aanmerkelijk kleiner percentage voor Marina Silva, ex-minister van milieu in de Lula-regering. Marina Silva is een strijdbare vrouw die vond dat Lula zich te weinig gelegen liet liggen aan het milieu en die daarom uit de PT stapte.
Naar mijn bescheiden mening heeft Lula, ondanks de affaires waarmee zijn regering in diskrediet dreigde te raken, zijn land goede diensten bewezen. Dat het Brasil in de jaren van Lula’s presidentschap voor de wind is gegaan wordt door sommigen, ook door in Brasil wonende Nederlanders, graag gekleineerd. Het is de bekende tactiek: zeggen dat de successen eigenlijk al te danken waren aan de vorige president, Fernando Henrique Cardoso. En als er iets niet goed is gegaan, is dat dan natuurlijk wel aan Lula te wijten. Ik geloof er niet zo in. Inderdaad heeft Fernando Henrique of FHC, zoals hij kort wordt genoemd, een positieve beweging in gang gezet, waardoor bijvoorbeeld de eerder torenhoge inflatie werd beteugeld. Maar een feit is ook dat Lula’s regering de armoede in dit land aanzienlijk heeft verminderd met de Bolsa Família, een toelage voor arme gezinnen die dankzij dit systeem een basisinkomen verwierven. Voorwaarde voor deze toelage is dat kinderen naar school worden gestuurd. Tegenstanders van Lula zeggen nu meteen dat de Bolsa Escola, die was bedoeld om die schoolgang te bevorderen, al was ingevoerd door Fernando Henrique, maar dan vertellen ze er niet bij dat die op nationaal niveau het systeem invoerde dat eerder in Brasilia was geïnitieerd door de deelstaatgouverneur Cristovam Buarque, die vier jaar geleden zelf een gooi naar het presidentschap deed. De regering Lula breidde deze Bolsa Escola uit tot de Bolsa Família, die onder andere door het Internationaal Monetair Fonds werd gepropageerd als een systeem dat grote navolging verdient omdat het de armoede fundamenteel te lijf gaat.
Het gaat Brasil goed, na acht jaar presidentschap van Lula. Voor het eerst staat dit land, met zijn grote economische mogelijkheden, zeer nadrukkelijk op de wereldkaart. Het is mede aan Lula te danken dat de machtsverhoudingen in de wereld een beetje zijn verschoven, dat de Verenigde Staten van Noord-Amerika een beetje van hun bijna-alleenheerschappij zijn kwijtgeraakt. En in ieder geval is het zelfbewustzijn van Brasil en met name van de jongere Brazilianen de laatste jaren opvallend toegenomen. Brasil ziet er vandaag de dag anders uit dan acht jaar geleden: grotere welvaart, een groter zelfbewustzijn, een duidelijke toekomstverwachting. Hopelijk weet de nieuwe president die betere uitgangspositie van dit land te versterken.

Voor onderbouwing: http://en.wikipedia.org/wiki/Bolsa_Fam%C3%ADlia
Meer informatie over Lula's beleid: http://www.ernste.net/brazilie/presidente2.html

Op de foto: beide zijden van een verkiezingspamflet dat vanochtend in de brievenbus lag. Het is duidelijk: deze kandidaten krijgen de zegen van Lula, geheel links (!) op de foto.